2 en 3 november 2017 in Synagoge Groningen
Speciaal voor jongeren/scholieren is er ter gelegenheid van de kristallnacht-herdenking 2017 een boeiend educatief programma georganiseerd. De Synagoge Groningen en het Platform Religie en Levensbeschouwing besteden samen ruime aandacht aan de Kristallnacht die op 9 november 1938 in Duitsland plaatsvond.
Wij nodigen scholen uit om met hun leerlingen de voorstelling Anna’s Oorlog te komen bekijken. Anna’s Oorlog, verteld en gespeeld door Marjo Dames, is gebaseerd op het gelijknamige boek van schrijfster Beatrijs Nollet dat werd bekroon met de Kinderjuryprijs 2011.
Marjo Dames vertelt in haar voorstelling het indrukwekkende en meeslepende verhaal over de verschillende rollen die mensen gespeeld hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog en over verzwijgen en de betekenis daarvan op de kinderen van nu. Het is belangrijk dat de leerlingen over WO2 weten, maar ook dat ze leren inzien dat oorlogen en vluchtelingen van alle tijden zijn. Met eenvoudige aanpassingen van het decor verbeeldt zij de verschillende plaatsen, tijden en karakters in het verhaal.
Marjo Dames is sinds 1999 professioneel verhalenverteller en brengt haar verhalen op scholen, in kleine theaters en op festivals.
De voorstelling is gericht op leerlingen van groep 6 en hoger van het basisonderwijs en de klassen 1 en 2 van het voortgezet onderwijs.
Meer informatie over de voorstelling is te vinden op www.verteltheater.nl en op Youtube https://www.youtube.com/watch?v=s_fKCMpWKTU
Praktische informatie:
- de voorstellingen worden gegeven in de synagoge, Folkingestraat 60 te Groningen
- data: donderdag 2 november en vrijdag 3 november 2017
- 1e voorstelling van 9.30 tot 11.00 uur
- 2e voorstelling van 11.30 tot 13.00 uur
- 3e voorstelling van 13.30 tot 15.00 uur.
- Voor de kinderen is een lesbrief op niveau beschikbaar die vooraf wordt toegezonden.
- De voorstelling duurt 50 minuten, na de voorstelling is er een nagesprek.
- Kosten maximaal €2,50 per persoon (afhankelijk van de toe te kennen subsidie)
- Scholen kunnen zich hier aanmelden


Zo werd de middag geopend met een lied op de tekst van Rumi vanuit het Universeel Soefisme, waarna er twee mensen liederen zongen met teksten uit het Bahaï geloof, begeleid op de piano. Voetjes van de vloer om samen een universele dans voor de vrede te dansen.
De Joodse muzikante zegt na afloop: ‘Het was indrukwekkend voor me dat er zoveel mensen gekomen waren. Ik ervoer een aandacht volle aanwezigheid en openheid van de mensen. Met zo’n 60 mensen dansen wordt dan ook een belevenis, net als het zingen, waar ik heel dankbaar voor ben.’
Door een drietal humanisten werden popnummers gespeeld, waaronder het bekende nummer ‘Imagine’. Een van hen vertelt over de middag: ‘Het was mooi om te zien dat ‘vrede’ automatisch een overkoepelend thema werd.
De lichtceremonie is ontleend aan een ritueel van het Universeel Soefisme, waarbij voor de zes grootste godsdiensten een kaars wordt aangestoken, aangevuld met een zevende kaars voor ‘allen die in tijden van duisternis het licht brandende hebben gehouden’.
Op zaterdag kwamen we om 11 uur bij elkaar in de Open Hof. Bij koffie en thee vertelde Christian ons onze opdracht: Probeer je open te stellen voor de straat, voor de plaatsen en ontmoetingen die de straat je aanreikt. Of in Bijbelse beeldtaal: Waar zijn voor ons de plekken waar God ons roept naar voor ons heilige grond, om net als Mozes onze schoenen uit te doen, om ons te laten raken? Iedereen ging vervolgens zijn eigen weg en maakte zijn eigen ervaringen. Deze brachten we vervolgens mee terug om ze met elkaar te delen. Het was mooi om te zien hoe iedereen heel verschillende dingen meemaakte.
Ik vond het heel bijzonder om te zien hoe je binnen 1 uur je eigen stad op een heel andere manier kunt ervaren. Door niet met een bepaald doel door de stad te lopen, maar door juist schijnbaar doelloos naar je innerlijke stem te luisteren. En het mooie is: het kan elke dag!
Mensen van heel veel verschillende religies en levensbeschouwingen stonden daar, om naar elkaar te luisteren, en met elkaar te delen, om te bidden of te mediteren over vrede. De humanist deed een

Als onderdeel van de vredesweek (17-25 september) nodigen wij iedereen uit om samen stil te staan bij wat vrede voor ons en onze wereld betekent. Vanuit verschillende religies en levensbeschouwingen zullen korte spirituele impulsen worden aangereikt om te reflecteren, te bidden en te mediteren rondom het thema vrede.
Sinds het jaar 2000 worden in Duitsland Strassenexerzitien aangeboden. Bij deze nieuwe vorm van retraite wordt de straat tot klooster waar wij op zoek gaan naar zin. Bij deze miniretraite zal Christian Herwartz ons kennis laten maken met “de God van de straat”. Wij zullen een deel van de dag op straat doorbrengen en onze opgedane ervaringen onder begeleiding van Christian met elkaar delen. Voor meer informatie (in het Duits) zie
Christian Herwartz is Jezuïet, geboren in 1943. In Berlijn Kreuzberg was hij medeoprichter van een open communiteit waar hij samen woonde met mensen van de rand van de samenleving. Hij is auteur van meerdere boeken, mede-initiator van het interreligieus vredesgebed in Berlijn en grondlegger van een nieuwe vorm van spirituele retraite, de retraites op straat (Strassenexerzitien).
Op zondagmiddag 3 april waren er wandeltochten in de stad Groningen met een spirituele, muzikale afsluiting. Een initiatief van het Platform voor Religie en Levensbeschouwing. De middag is vormgegeven vanuit nieuwe interreligieuze verbindingen door mensen die elkaar niet of nauwelijks kennen. Een ieder heeft zijn eigen achtergrond en werd uitgedaagd om uit zijn eigen comfortzone te komen om een gezamenlijk programma te maken. En dat in het tijdsbestek van enkele weken. Thema ‘bezinning’, hoe geef je dat vorm? Paulien Ex (van Paulien Excursions), had zich in deze vraag verdiept om daar een stadswandeling bij te maken. En hoe maak je daarop aansluitend een interreligieuze bijeenkomst met muziek en verstilling? Die uitdaging zijn Else Marijke Schot (boeddhist) en Alberte van Ess (van het Stadsklooster, protestants) aangegaan. Het werd een afsluiting met zowel mantra’s als gebeden met overdenking. Een geslaagde middag, waarbij er ruimte was voor ontmoeting en uitwisseling met koffie en thee achteraf. Een deelnemer, Meindert Harms, schrijft hierover:
“Wat een waardevolle ervaring op de zondagmiddag! Een rondleiding in Groningen door Paulien met aandacht voor historische tekens van bezinning. De Martinikerk met beelden van Liudger en Sint Martinus. Gekoppeld aan bevrijding en onderdrukking 1940-1945 een beeld van St. Joris en de draak. De verblijfplaats van de moderne devoten. Allemaal mensen die in hun tijd betekenis gaven aan geloof en bezinning. In de Lutherse kerk, waarbij het zonlicht door het glas in lood kleurde, hebben we een vervolg gehad. Hier werden prachtige mantra’s gezongen, met harp begeleid door een mevrouw. En er was stilte. De bezinning compleet, ik hoop dat dit wordt herhaald. “Out beyond ideas of wrongdoing en rightdoing, there is a field. I’ll meet you there” , een mooi gedicht van Rumi op muziek gezet die nog in mijn hoofd nazingt.

